به گزارش پایگاه خبری آذر مغان، همزمان با فرا رسیدن شب یلدا، که در فرهنگ آذری با عنوان «چیله گئجه‌سی» شناخته می‌شود، شهرها و روستاهای آذربایجان حال‌وهوایی متفاوت به خود می‌گیرند. این شب که آغاز «چله بزرگ»

و سردترین دوره زمستان به شمار می‌رود، در عین حال نماد پایان تدریجی تاریکی و آغاز فزونی روشنایی است؛ مفهومی که در باورهای کهن مردم آذربایجان ریشه‌ای عمیق دارد.

در فرهنگ آذربایجان، شب یلدا بیش از آنکه یک مناسبت تقویمی باشد، آیین پیوند نسل‌ها است. خانواده‌ها در این شب گرد هم می‌آیند و خانه بزرگ‌تر خانواده به کانون گرما و صمیمیت تبدیل می‌شود. نقل خاطرات قدیمی، یادآوری روزگار گذشته، دعا برای سلامتی اهل خانه و آرزوی برکت و آرامش، از جمله بخش‌های جدانشدنی این آیین است.

خوراکی‌های  یلدایی در آذربایجان نیز دارای معنا و نماد هستند. هندوانه، به‌عنوان  اصلی‌ترین نماد این شب،  در باور عمومی نشانه سلامت و مقاومت در برابر سرمای زمستان است. انار، خشکبار، آجیل محلی، گردو، فندق، کشمش و میوه‌ های فصل، زینت ‌بخش سفره‌های یلدایی می‌شوند. در برخی مناطق، شیرینی ‌ها و خوراکی‌ های سنتی محلی نیز جایگاه ویژه‌ ای دارند که نشان ‌دهنده تنوع فرهنگی در پهنه آذربایجان است.

یکی دیگر از جلوه‌های مهم شب یلدا در آذربایجان، قصه‌گویی و روایت شفاهی است. بزرگ‌ترها با بیان افسانه‌ها، حکایت‌ها و داستان‌های محلی، نقش مهمی در انتقال فرهنگ و هویت بومی ایفا می‌کنند. شعرخوانی به زبان ترکی آذری، نقل دوبیتی‌ها و در برخی خانواده‌ها فال‌گرفتن با دیوان حافظ، فضای این شب را آمیخته با معنا، امید و نشاط می‌کند.

شب یلدا در آذربایجان، همواره با ساده‌زیستی و صمیمیت همراه بوده است. این آیین برخلاف برخی جلوه‌های امروزی، بر تجمل و مصرف‌گرایی استوار نیست، بلکه بر دورهمی، گفت‌وگو و تقویت روابط انسانی تأکید دارد. همین ویژگی، یلدا را به فرصتی ارزشمند برای تحکیم بنیان خانواده و بازسازی پیوندهای اجتماعی تبدیل کرده است.

در سال‌های اخیر، با گسترش رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، آیین یلدا در آذربایجان وارد عرصه جدیدی شده است. تولید محتوا، روایت آیین‌های محلی، انتشار تصاویر و خاطرات خانوادگی و اجرای پویش‌های فرهنگی، نشان می‌دهد که این سنت کهن همچنان زنده و پویاست و توانسته خود را با شرایط زمانه تطبیق دهد.

در مجموع، شب یلدا در آذربایجان نمادی روشن از هویت فرهنگی، همبستگی اجتماعی و امید به آینده است؛ آیینی که در بلندترین شب سال، پیام روشنی دارد: تاریکی ماندگار نیست و روشنایی، با همدلی و پیوند دل‌ها، فرا خواهد رسید.